Technieken voor het bedrukken van stoffen

Ik heb een mini-dossier gemaakt over de technieken voor het bedrukken van stoffen op Instagram en ik wilde er een verslag van bijhouden op de blog omdat het onderwerp erg interessant is.

Ik ben geen verzamelaar van stoffen, maar dit onderwerp volgt me al enkele jaren. Ik moet zeggen dat ik enorm veelambachtelijke ateliers bezoek tijdens mijn reizen en ik ben een DIY-liefhebber (do it yourself) dus ik heb veel kennis op dit gebied. Ik vond het bezoek aan het Musée de l’impression sur étoffes in Mulhouse erg leuk, waarover ik jullie hier heb verteld.

Verven

De allereerste techniek, en we hebben het nog niet over motieven, is het verven.

Oorspronkelijk waren de pigmenten natuurlijk, maar je kunt de stof niet zomaar in een kleurbad dompelen. De kleuren moeten ook op de stof blijven zitten. Daarom gebruikt men een beitsmiddel, de metaalzouten, daarvoor.

Dat verhaal over de ‘fixeerder’ geldt ook voor parfums. Vroeger, om wasgoed te parfumeren, kon je niet volstaan met er bloemen op te leggen. Muskus, dankzij zijn fixerende kracht, werd veel gebruikt voor wasgoed. Vandaar die associatie die we nog steeds hebben: muskus = reinheid. Nog steeds moet men basisnoten (amber, muskus, vanille…) gebruiken als fixeermiddelen voor de topnoten en hartnoten in parfums.

Blokdruk

Nu het verven onder controle is, zijn er verschillende technieken om motieven te creëren.

De eeuwenoude techniek, die nog steeds wordt gebruikt bij sommige merken in India, is blokdruk. Men gebruikt houten stempels om motieven te maken. Je moet duizenden keren stempelen, het is handwerk en niet erg precies. Er zijn net zoveel stempels als motieven en kleuren, uiteraard.

Weven

Het motief kan worden verkregen door een speciaal weefsel. Ik heb de kans gehad om verschillende weefmachines voor damastzijde te observeren. Damastzijde is zijde waarbij de motieven mat zijn en de rest glanzend. Vroeger, toen het met de hand werd gedaan, waren er twee ambachtslieden nodig om dergelijke zijde te weven. Tegenwoordig zijn de machines verbeterd om deze techniek onder de knie te krijgen. Er zit als het ware een partituur achter de machine om de draden te geleiden, zodat deze soms boven, soms onder gaat.

Een speciaal weefsel, recentelijk gebruikt door Dior, is ikat. De draden worden vooraf geverfd en de machine-instelling zorgt voor een basisweefsel om het patroon te creëren. Dit kost enorm veel tijd. Het proces zelf is bewonderenswaardig.

Laten we nu terugkeren naar het drukken.

Plaat & koperen rol

Houten planken zijn cool, maar de motieven zijn minder precies en grover.

Iemand had het goede idee om koperen platen.

We stempelen nog steeds met de koperen platen, maar deze keer zijn de ontwerpen veel preciezer en fijner.

Echter, het duizenden keren stempelen van hetzelfde motief kost tijd en wordt eentonig.

Iemand anders kwam op het idee om de plaat om te zetten in een koperen rol. Het motief wordt over het hele oppervlak van de rol gegraveerd en dan hoef je hem alleen maar over de stof te rollen.

Het platte raam

In de jaren 1930 verscheen een nieuwe druktechniek: het platte raam . Over een raam wordt een gaas gespannen dat op de plekken waar de kleur niet mag doordringen met vernis wordt bedekt: het is eigenlijk het principe van het sjabloon.

Het is de techniek die vandaag de dag nog steeds wordt gebruikt bij Hermès voor hun zijden vierkanten. Het proces is sindsdien goed geautomatiseerd, maar we zitten nog steeds op één frame per kleur. Sommige vierkanten hebben 70 kleuren, dus dat betekent net zoveel doorgangen als kleuren. Een titanenwerk. Ik laat je een video zien van een andere fabrikant die het nog steeds met de hand doet.

De jaren zestig zijn vergelijkbaar met wat de 19e eeuw aan de 18e eeuw had gebracht: het platte gereedschap wordt cilindrisch. Een roterend frame van nikkel met microperforaties verspreidt de kleurstoffen. Deze techniek zal al snel dominant worden in het textieldrukken.

Modern printen

De computer vereenvoudigt nu het proces en biedt meer vrijheid. In plaats van een zware, dure metalen rol te maken, kunnen we nu zelfs gebruikmaken van diensten voor gepersonaliseerd textiel en kleding, tegen minimale kosten. Dit leidt tot lagere productiekosten, steeds gedurfdere patronen en meer kleurvariatie. Een zegen voor fashionista’s.

Eco-printing

Een andere printtechniek die terugkeert bij DIY-liefhebbers: printen met bladeren en bloemen. Er is altijd een beitsmiddel nodig in dit verhaal, zodat de kleur op de stof blijft zitten.

Techniek van het marmeren van zijde, met gekleurde zetmeelpasta

Er is maar één familie (Japans) die deze techniek beheerst. Hermès heeft hen gevonden, en daarna kwam Dior een bestelling plaatsen. Ik laat je de twee video’s bekijken om de techniek erachter te begrijpen.

Wasdruk

Dit is de techniek die wordt gebruikt voor de zeer kleurrijke Afrikaanse stoffen. Je maskeert het motief dat je niet wilt verven met was.

Marbling

De inkt drijft op het water en je hoeft alleen maar de stof erop te leggen om het hele patroon over te nemen.

@blueivymarbling Spreading joy #blueivymarbling #smallbusinesstiktok #satisfyingvideo #boutiqueshopping #arttok #happyvibes ♬ Count on Me (Instrumental Version) – Instrumental Pop Songs & Soft Background Music