Begeleide rondleiding door de kathedraal van Chartres (Frankrijk): reisverslag

Na een paar dagen in Parijs moeten S. en ik afscheid nemen. Zij gaat naar huis, terwijl ik mijn mini-roadtrip voortzet. Op tweede pinksterdag beland ik in Chartres.

Deel 1: Reisverslag
Deel 2: Praktische tips

Deel 1: Reisverslag

Ik prijs me gelukkig dat ik niet te vroeg ben gekomen, want het is onmogelijk om mijn hotel te bereiken. Een enorme mis vindt plaats rond de kathedraal van Chartres en alle wegen zijn geblokkeerd, zelfs voor voetgangers. Ik kom precies aan als de mis eindigt en wurm me door de menigte om mijn hotel te bereiken.

Terwijl ik verdwaal in de menigte, besef ik dat ik op het juiste moment op de juiste plaats ben: Ik sta vlak voor de ingang van de kathedraal, en een bos vlaggen komt net de kathedraal uit.

Er vindt een pelgrimstocht tussen Parijs en Chartres plaats van 27 tot en met 29 mei 2023. Ik bevond me dus, zonder het te weten, op 29 mei in Chartres. Het was een weekend met hittegolf, je ziet dat de pelgrims het zwaar hebben gehad: ze zijn helemaal vuil, bezweet, de huid roodverbrand door de zon. Zelfs de organisatoren waren verrast over het aantal deelnemers en de hoeveelheid water die tijdens dit weekend moest worden verstrekt. De volgende dag staan in alle lokale kranten grote koppen als “Recordaantal deelnemers aan de pelgrimstocht van Chartres 2023” of zoiets. Chartres is een van de belangrijke pelgrimsoorden dankzij de relikwie die er nog steeds is.

De relikwie vroeger bekend als de « chemise » en die men tegenwoordig de sluier van de Maagd noemt, werd rond 876 aan de kerk van Chartres geschonken door Karel de Kale. De bekendheid ervan heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de pelgrimstocht. Men zei dat ze dit kledingstuk had gedragen op de dag van de geboorte van Christus. Chartres werd dus de plaats bij uitstek om te bidden tot de Menswording – de komst van God op aarde. Grote heiligen zijn er gekomen, te midden van de anonieme menigte : Vincentius a Paulo, Franciscus van Sales, de ouders van Theresia van Lisieux, paus Johannes Paulus II…

Ik weet er absoluut niets van, maar zoveel geloof zien raakt me diep. Vooral wanneer de vlaggen bij honderden naar buiten komen, waren al degenen die het voorrecht hadden om binnen in de kathedraal te zijn, heel trots.

Op een gegeven moment knielt iedereen neer en ik voel me een beetje verplicht hetzelfde te doen. Ik film de scène om aan JB te vragen waarom, en hij legt uit dat het een bisschop is en dat hij een handgebaar maakt om de menigte te zegenen. Er zijn waarschijnlijk verschillende bisschoppen want we knielden vele malen, er zijn blijkbaar enkele relikwieën meegebracht uit God-weet-waar. Gedurende al die tijd luiden de klokken onophoudelijk. Echt, het is een zeer ontroerend schouwspel, heel erg mooi.

Ik moest wachten tot de laatste vlag naar buiten was om eindelijk te voet mijn hotel te bereiken.

Mijn hotel

Mijn hotel is ook erg mooi en lijkt op een klooster. Hôtellerie Saint-Yves, 72€/nacht, Booking-link

Ik heb een heel eenvoudige kamer die uitkijkt op een kopie van het labyrint van Chartres (momenteel gesloten). Er is te veel volk in het centrum, ik ga vanavond niet naar buiten en neem genoegen met de restjes eten in mijn rugzak.

De volgende dag sta ik vroeg op en wandel rond de kathedraal. Er zijn nog wat pelgrims in de stad. Sommigen moeten van zeer ver gekomen zijn, want ze spreken een taal die ik niet herken. Ik wandel door het centrum, ontdek de straatjes die ik jaren geleden al ontdekt heb. JB en ik zijn hier al eens geweest tijdens een weekend, maar ik moet toegeven dat ik niets herken, behalve de kathedraal. Chartres heeft me altijd aangetrokken sinds ik hoorde dat er een glas-in-loodcentrum is, waar je kunt leren om echte kathedraalramen te maken.

Dat is precies de plek waar ik naartoe wil. Ik kom de docente en haar leerlingen tegen die aan het werk zijn met zogenaamd “Tiffany” glas-in-lood. Ik stel vragen over de traditionele loodglastechniek en ze toont me enkele werken die leerlingen in een week hebben gemaakt. Het is beslist, ik schrijf me in voor de workshop en kom later terug om de workshop te volgen.

---

Er zijn geen echte toeristische attracties, maar het centrum is heel erg schattig, de huisjes ook. De winkels zijn allemaal gesloten tussen twaalf en twee, dus de enige mogelijke activiteit is naar een restaurant gaan. Ik installeer me op het terras bij La Table du Marché en observeer gewoon het leven. Links van mij roept een winkelier zijn klanten om een contract te onderhandelen, een man reserveert een diner voor 20 personen en wordt door alle restauranthouders geweigerd, een andere winkelier komt aan en klaagt over de hitte… Het is rustig. Ik geniet van mijn eendenborst. Wanneer heb ik voor het laatst eendenborst gegeten? Dat weet ik niet meer. In ieder geval is de inflatie hier ook toegeslagen. 22€ voor het gerecht.

Begeleide rondleiding door de kathedraal van Chartres

Om 14 uur ga ik naar de kathedraal en koop een combiticket voor de rondleiding door de crypte en de kathedraal. Het is dezelfde gids die beide rondleidingen verzorgt.

De rondleiding door de crypte is interessant maar niet verplicht. Het helpt om de opeenvolgende constructies op de site beter te begrijpen, waarom je aan de buitenkant verschillende soorten architectuur ziet, waarom de glas-in-loodramen zo verschillend zijn, enz. Je vindt er vooral 60 cm van de sluier van de Maagd Maria. Ja, dat is de relikwie van de kathedraal, vroeger was ze enkele meters lang, maar ze is gedeeltelijk vernietigd en er is ongeveer 1,5 m in de kathedraal zelf en 60 cm bewaard in de crypte.

De rondleiding door de kathedraal duurt langer, ik denk dat we wel 2 uur met de gids hebben doorgebracht, waarvan 30 minuten alleen maar om naar de ingang en de prachtige beelden te kijken. Je hebt echt een gids nodig om al die kleine details te zien en te waarderen. De gids vertelt ons dat de kathedraal van Chartres degene is die de meeste symbolen bevat.

Veel glas-in-loodramen beelden de boom van Isaï uit. De glas-in-loodramen zijn niet symmetrisch; je vindt bijvoorbeeld vierkante vormen aan de ene kant en ronde vormen aan de andere kant, dit is simpelweg om het evenwicht weer te geven. Gelukkig zijn de glas-in-loodramen tijdens de oorlog goed bewaard gebleven, ook al kostte het veel tijd om ze naar beneden te halen en te verbergen. Als je een verrekijker hebt, neem die dan mee om de details beter te kunnen zien.

We hebben geluk dat de centrale deuren vandaag open zijn. De kathedraal zou normaal gesproken donkerder zijn geweest.

De werkzaamheden die al enkele jaren plaatsvinden, hebben de glas-in-loodramen goed schoongemaakt en nu hebben we recht op een schone, lichte kathedraal. De details zijn adembenemend. Er is nog een deel te renoveren, waaronder de bibliotheek achteraan en een roosvenster, maar het is al prachtig.

Ik vind het jammer dat het enorme labyrint van Chartres verborgen wordt door stoelen. Het is elke vrijdag geopend voor de meditatieve wandeling tussen 10.00 en 16.45 uur, vanaf de vastentijd (afhankelijk van het jaar: tussen 20 februari en 20 maart) tot aan Allerheiligen (1 november).

De gids legt ons uit hoe symbolisch dit labyrint is. Je voelt dat dit een persoon is die veel heeft meegemaakt, omdat haar uitleg rechtstreeks naar het hart gaat, gelovig of niet, er zijn universele waarheden die religies en overtuigingen overstijgen. Wanneer je het labyrint betreedt, sta je heel erg dicht bij de bloem (de eindbestemming), en overschat je jezelf, een beetje zoals het Dunning-Kruger-effect. En je loopt maar door, tot je op een punt bent waar je super super dicht bij de ingang bent. Je hebt het gevoel dat al die inspanning voor niets is geweest, om precies op het startpunt terug te keren. Maar dat is niet zo, want je hoeft maar een klein stukje verder te lopen en je bereikt het centrum, de bloem.

Het labyrint van Chartres vertegenwoordigt de weg naar verlichting, maar ook de levensweg, die altijd doorzettingsvermogen beloont en ons er voortdurend aan herinnert dat het leven een cyclus is, er zijn hoogte- en dieptepunten, maar je moet blijven doorgaan, want het doel ligt op slechts een paar meter afstand.

Ik plaats hier de officiële tekst van de kathedraal:

Het labyrint ispaden nodigt uit om er ‘pelgrim’ te zijn. Geen magisch teken, noch fysiek fenomeende enige energieën die je er vindt, zijn die van de mannen en vrouwen die het bewandelen – klaar om zich te laten ‘raken’ door de genade van het moment. Het doel? Intelligent leiden naar een authentieke meditatie – tegelijkertijd beleefd in lichaam en geest. Wie kiest om te lopen, kan zich stap voor stap openen voor wat hem overstijgt.Langs het parcours, dat het menselijk bestaan oproept– lang, hobbelig, veeleisend – gaat hij vol vertrouwen op weg naar zijn verzoening. Zo vindt hij opnieuw de zin van zijn bestaan:de Gans Andere wacht op hem–definitief.

We bezoeken vervolgens het koor en de restaurateurs hebben uitstekend werk geleverd, alles is ONBERISPELIJK.

Je kunt vervolgens de sluier van Maria zien; het is wat donker, maar het licht zou het relikwie hebben beschadigd.

Na de rondleiding blijf ik nog even in de kathedraal. Ik heb altijd van kathedralen gehouden, en van steden met een mooie kathedraal (Rouen, Reims, Chartres, Amiens, Straatsburg).

Ik heb deze bezichtiging erg leuk gevonden en raad je ten zeerste aan om deel te nemen aan de rondleiding om meer te weten te komen over deze prachtige plek. Het is voor mij tijd om naar Rouen te gaan.

Deel 2: Praktische tips

Praktische informatie

• Accommodatie: Hôtellerie Saint-Yves, 72€/nacht, Booking-link
• Vervoer: Paris Montparnasse – Chartres: TER, elk uur een trein, €18,4, de reis duurt 1u04
• Restaurant: La Table du Marché, ongeveer €22/gerecht
• Kathedraal:
  • 14u: bezoek aan de crypte
  • 15u: bezoek aan de kathedraal
  • De winkel aan de linkerkant is de verkoopplaats voor tickets voor publieke rondleidingen en het verzamelpunt voor deze rondleidingen.
• Internationaal Centrum voor Glas-in-lood van Chartres: cursussen glas-in-lood het hele jaar door