Yumani, Isla del Sol aan het Titicacameer (Bolivië)

In Zuid-Amerika, Cuzco, Ollanlaytambo en het Titicacameer (en dan precies Yumani) zijn mijn favoriete plekken. Het Titicacameer is de meest buitengewone plek ter wereld, volgens mij. Ik dacht dat ik er niet meer terug zou kunnen, maar in 2024 is het zover, we zijn er eindelijk weer terug!

Deel 1: Reisverslag
Deel 2: Praktische tips

Deel 1: Reisverslag

Bus Cusco – Copacabana

We hebben gekozen voor Transzela (die om 22:30 uur vertrekt). De online recensies zijn niet erg lovend, maar wij hebben geen klachten over hen. Er is Uber in Cusco, dus om naar het busstation te gaan, hebben we gewoon een Uber gebeld (15 soles). Bij het busstation moet je 1,5 soles/persoon extra betalen (stationskosten) en 1 sole voor de wc indien nodig.

De stoelen zijn comfortabel, je kunt ze goed achterover kantelen en goed slapen. Er zijn zelfs dekens. Er is maar één pauze van 1 uur in Puno, zodat ik wat kan eten. Sinds zijn operatiemoet JB vasten tijdens lange busreizen omdat hij zijn spijsverteringssysteem niet kan vertrouwen, de arme.

Voor de grensoverschrijding is het heel eenvoudig: iedereen stapt tegelijk uit (zonder bagage), we laten onze paspoorten zien aan de Peruaanse grens (geen uitreisstempel), dan lopen we 10 meter en laten onze paspoorten zien aan de Boliviaanse grens (waar een stempel wordt gezet). JB heeft geld gewisseld aan de Peruaanse grens, de wisselkoersen zijn beter dan de officiële koersen.

Copacabana

We komen rond 10 uur aan in Copacabana. We hadden onze bagage kunnen achterlaten in een van de bagagedepots bij de haven (kijk uit naar borden “equipajes”) en om 13:30 uur de boot naar Copacabana kunnen nemen, maar we geven er de voorkeur aan om ten minste één nacht in een hotel door te brengen, om te herstellen van de lange reis. We hebben er goed aan gedaan, want ik zal weer last krijgen van hoogteziekte en we zullen twee nachten in het hotel moeten blijven om me beter te laten voelen. Hotel Utama (Booking-link) ligt op een hoogte, je moet hijgend omhoog klimmen, maar het is erg comfortabel, het douchewater is lekker warm en er is onbeperkt cocathee verkrijgbaar in de lobby. Ondanks de online reservering moet je contant betalen. Let op: in Copacabana zijn er ’s avonds altijd veel zwerfhonden die nogal territoriaal zijn. Als je er een ziet, steek dan over om problemen te voorkomen. Ik maak gewoon omwegen haha.

Om aan contant geld te komen, pint JB met zijn Boursorama-kaart bij Banco Fie. Hij pint vaak 800, 1200Bs zonder enig probleem. We moeten veel contant geld meenemen, want op Isla del Sol accepteert niemand kaartbetaling en er zijn geen geldautomaten.

Ik had betere herinneringen aan de restaurants in Copacabana. Deze keer vind ik het niet zo lekker (misschien omdat ik uit Peru kom en in Peru is het eten bijzonder lekker). Ik hou erg van Jardín Del Inca, het eten is niet uitstekend maar het is eetbaar, er is een toeristenmenu ’s middags voor 35Bs en de ober is super aardig.

Hoe dan ook, ondanks de hoogteziekte ben ik enorm blij dat ik dicht bij het Titicacameer ben. Het is de plek waar ik me het beste ter wereld voel. Het hotel heeft een ruimte waar ze onze bagage gratis bewaren, zelfs als we enkele dagen weggaan. Dat is handig!

Boot naar Isla del Sol

De vorige keer was ik bijzonder geraakt door het zuidelijke deel van Isla del Sol (Yumani) en ik wil er maar één ding: er meerdere nachten blijven. Mijn doel, als ik naar de haven ga, is om de eerste boot naar Yumani te vinden.

Ik ben erg moe om links en rechts informatie voor jullie te verzamelen. Alleen al naar beneden en de trap op gaan kost al mijn energie. Ik heb echter wel wat informatie kunnen vergaren:

• er is een tour om 9 uur die naar Isla de la Luna gaat, voordat hij naar Isla del Sol gaat. Hij stopt bij het noordelijke deel van het eiland voordat hij naar Yumani gaat. Ze zeggen dat als ik Isla de la Luna wil bezoeken, ik dat kan doen en daarna in Yumani kan blijven slapen.
• er zijn 2 boten die naar Yumani gaan (zuidelijk deel van Isla del Sol): om 8:30 en om 13:30. Toeristen blijven daar 1 uur en worden dan naar de Zonnetempel gebracht en keren dan terug naar Copacabana. Degenen die blijven slapen zoals wij, kunnen enkeltjes kopen en op een andere dag terugkeren naar Copacabana met een boot om 11:00.
• Ik heb geen vragen gesteld over het noordelijke deel van Isla del Sol, want dat deel interesseert me helemaal niet, ik heb het de vorige keer al bezocht.

De boot die we naar Yumani nemen is super langzaam. Ga vooral niet naast de motor zitten, want dat ruikt niet lekker. En ga ook niet op het dak zitten, want dan verbrand je in de zon. Binnen, voorin, is de beste plek! Op een gegeven moment varen we langs de Zonnetempel en ik weet niet meer dat ik hem de vorige keer heb gezien, want ik zat met mijn rug ernaartoe toen ik de boot nam. Het is super mooi en JB zal er vanaf Yumani naartoe trekken.

De gids van de boot is super professioneel, hij legt de route goed uit, hij biedt zelfs een rondleiding aan (10Bs) van Yumani naar de Zonnetempel. Nadat hij had gehoord dat we van plan waren om ter plaatse te overnachten, werd hij iets te opdringerig en probeerde hij ons zijn hotel aan te smeren (slecht beoordeeld op Google Maps) en helemaal bovenop de heuvel. We zeggen dat we het noteren, maar eerlijk gezegd zie ik mezelf niet twee keer per dag naar de top van het dorp klimmen. De ervaring van de vorige keer heeft ons geleerd dat we dicht bij de haven moeten zijn, want daar is eten te vinden, en als we helemaal bovenop de heuvel zitten, moeten we x keer naar beneden en weer omhoog alleen maar om te eten.

Het eiland is agrarisch, maar ze verbouwen dingen die we niet op ons bord zien. Drie dagen lang eten we alleen maar: gegrilde forel, gepaneerde forel, forel met citroen… het mist variatie, maar het komt uit het meer, het is ultravet en heerlijk. De tomaten zijn sappig, het is lang geleden dat ik zulke heerlijke tomaten heb gegeten.

Goed, nu we zijn aangekomen, moeten we een hotel zoeken. Alle hotels bij de haven zijn slecht beoordeeld. We zien de hutten waar we de vorige keer hebben geslapen. Ze hebben vast succes gehad, want nu hebben ze 3 hutten!!! We zijn echter een paar jaar ouder, we zijn niet langer in ‘backpacker’ modus en mikken nu op een iets comfortabeler hotel. We rijden in rondjes totdat ik spot Hostal Mirador del Inca (Booking-link). Dat is het gele hotel op de foto.

We zeggen hallo, niemand antwoordt. We wachten geduldig een paar minuten en een meneer in traditionele kledij komt ons begroeten. We begrijpen een op drie woorden, maar slagen er toch in te communiceren. We hebben de familiekamer met eigen badkamer voor 200Bs/nacht, ontbijt inbegrepen. We blijven er 3 nachten.

Het is belangrijk te vermelden of je een eigen badkamer wilt (baño privado), want veel kamers hebben alleen toegang tot een gedeelde badkamer (weliswaar heel proper). JB zal later leren dat je ter plaatse meer betaalt dan via Booking lol. Hier is het uitzicht vanuit onze kamer:

Er is geen privacy want de gordijnen zijn bijna doorzichtig, maar in ruil heb ik een buitengewoon uitzicht, we hebben twee bedden, een piepklein bureau, en zelfs wifi!!! Duidelijk hadden we hier kunnen werken!

Het absolute hoogtepunt in Yumani is de Incatrap (ongeveer 200 treden). Voor ons is het heel simpel, we moeten gewoon van ons hotel naar beneden en via de trap terug naar boven. We zullen het verschillende keren doen om naar het dorp te gaan. Ze hebben er iets heel moois van gemaakt, met bloemen, stromend water (van de fontein van de eeuwige jeugd).

Op een dag zagen we zelfs de dorpelingen zich organiseren om onkruid van de trap te verwijderen en werken aan de haven uit te voeren. Ze gaan niet snel vooruit, dat is zeker, maar ik veronderstel dat het vrijwillig is en een gelegenheid om samen te komen. Het is schattig om de dames in traditionele kledij te zien picknicken bij de trap, met een zak onkruid vlak ernaast.

Ik kijk ze heel graag van ver, ze zijn volledig in het huidige moment, we voelen geen haast, geen ongeduld, alles is rustig. Wanneer we naar het restaurant gaan, weten we dat we minstens 1 uur moeten wachten, want de tijd om de vissen klaar te maken, aardappelen te schillen… een uur. De dames in traditionele kledij zijn altijd mooi gekleed, ze hebben verschillende lagen wollen kleding, dat moet heel zwaar zijn. Ze hebben allemaal een soort sjaal rond de schouders, het is heel praktisch want het dient als mand, je kunt er ook een klein kind in doen en de sjaal is groot genoeg om het hoofd van het kind te bedekken en te beschermen tegen de zon. Wanneer we aan een man betalen, geeft hij meteen het geld aan de vrouw die de biljetten in haar schort stopt. Het voelt alsof we in de tijd reizen.

Aan het einde van de trap bevindt zich een Incafontein. De Spanjaarden die hier kwamen dachten dat het een fontein van de eeuwige jeugd was. Het water is ultra fris, ik denk dat het drinkbaar is, want de gids van de boot vermeldde dat we onze flessen konden vullen. Ik heb het water vooral gebruikt om mijn gezicht te verfrissen, je weet maar nooit, misschien is het echt een fontein van de eeuwige jeugd 😀 want ik ben de afgelopen jaren veel ouder geworden, misschien word ik er wel jonger van ahaha

We hebben het dorp bezocht, maar het is laagseizoen en we vinden heel moeilijk, helemaal bovenaan, slechts 2 restaurants. Het uitzicht van boven is echter heel bevredigend, het is een mooie wandeling, zodat we ook niet de hele tijd in de haven blijven.

Drie, vier keer per dag zien we toeristen aan boord gaan, van boord gaan… verontwaardigd zijn dat ze 10Bs moeten betalen zodra ze op het eiland stappen. We lachen er telkens om. Er zijn drie gemeenschappen op het eiland en ze slagen er niet in om het eens te worden over de inkomsten uit toerisme. Zodra je dus de grens van een gemeenschap oversteekt, moet je 10Bs betalen (voor buitenlanders, 5Bs voor Bolivianen). Natuurlijk denkt niemand eraan te vermelden, want het lijkt zo normaal voor de lokale bevolking. Op het moment van de aankoop van het bootticket zal niemand het vermelden. We weten het alleen als we Lonely Planet, de Routard of blogs hebben gelezen.

Meestal lunchen en dineren we bij Hostal Puerto Yumani vlakbij de haven, maar ze sluiten al rond 17u.

Op een avond lees ik veel zonder op de klok te kijken en mis ik het diner. We moeten naar boven naar het dorp om een open restaurant te zoeken. We komen bij een hotel dat net hun gasten bedient: twee Franse toeristen. Ze vertellen ons dat ze met hun superzware rugzakken naar boven zijn geklommen. Ze weten dat ze hun bagage in Copacabana hadden moeten achterlaten, maar ze wisten niet waar. Jammer dat ze mijn gids van een paar jaar geleden niet hebben gelezen want ik vermeld zelfs een hotel om bagage achter te laten. De praktijk was zo wijdverspreid dat je zelfs naar elk hotel kon gaan, de vraag stellen en betalen voor de bagagekluis. Of een van de vele borden ‘equipajes’ in de buurt van de haven spotten.

Ze vertellen ons ook dat ze Uyuni hebben bezocht voordat ze hier kwamen, en dat er geen druppel water was, dat dit problemen veroorzaakte voor de dieren enz. Dat baart ons enige zorgen, want de weersvoorspellingen voorspellen inderdaad geen regen voor een week en we moeten er binnenkort zijn (uiteindelijk zullen onze berekeningen kloppen, want we zullen water hebben, maar minder dan 7 jaar geleden).

Tempel van de Zon

JB gaat trekken naar de tempel van de Zon. Het is een wandeling zonder al te veel moeilijkheden van 40 minuten enkele reis. Hier zijn de foto’s die hij heeft genomen. Deze kant biedt een beetje andere gezichtspunten.

Terwijl de haven alleen uitzicht biedt op de Cordillera de los Andes. Helaas zijn er elke keer wolken, we krijgen geen noemenswaardige zonsondergang. En we zijn ook niet moedig genoeg om de zonsopgang (om 5u30) te zien.

Je kunt zien dat onze reisverhalen over Peru en Bolivia een beetje saai en beschouwend zijn vergeleken met die van 7 jaar geleden. We zijn niet meer in de ’toeristenmodus’ om zoveel mogelijk te zien, we gaan gewoon terug naar plekken waar we ons goed voelen, om onze energie op te laden.

Vooral ik! Al meer dan een jaar voel ik me leeggezogen, ik kan nergens meer enthousiast over worden, zelfs reizen vermoeit me, het lijkt alsof mijn ziel me heeft verlaten en alleen de huls is overgebleven… en door wat tijd door te brengen in Cuzco, Ollanlaytambo en Yumani – op de Isla del Sol, mijn favoriete plekken ter wereld, voel ik me weer tot leven komen. Ik heb weer plannen, ik waardeer het reizen weer, ik ben innerlijk kalm maar levendig. Soms hebben we gewoon enorme batterijen nodig om ons aan op te laden, zoals die bijzondere plekken, en dan weer fit verder te gaan. Het zijn niet voor niets heilige plekken, de ouden wisten heel goed hoe ze de meest spirituele locaties konden herkennen.

We nemen de boot om 11 uur om terug te keren naar Copacabana. Ik heb het Maaneiland nog steeds niet gezien, ik heb de andere twee delen van het Zonne-eiland volledig overgeslagen, maar dat maakt niet uit. Het belangrijkste is om ten volle van Yumani te genieten, en dat heb ik gedaan. We komen precies op tijd terug zodat ik snel kan lunchen in Copacabana (JB is alleen de bagage gaan halen om mij de tijd te geven om te lunchen, hij eet niet) voordat we om 13:45 de bus naar La Paz nemen, en dan Uyuni. Hier is het uitzicht op Copacabana vanuit de bus:

Deel 2: Praktische tips

• Boot: 30Bs/persoon enkele reis, 50Bs als je dezelfde dag heen en terug gaat. Vertrek om 8:30 of 13:30 vanuit Copacabana. Vertrek uit Yumani om 11:00 en ??? (ik ben het vergeten)
• Hotel in Copacabana: Hotel Utama (Booking-link)
• Hotel in Yumani: Hostal Mirador del Inca (Booking-link)
• Gratis opnemen met de Boursorama Ultim-kaart bij Banco Fie (neem veel contant geld mee, ook al wissel je het bij het verlaten van Bolivia)
• Bus Cusco – Copacabana: 90 Soles met Transzela

Ik zet een screenshot over de Isla del Sol van National Geographic (Speciale editie december 2023)