Hoe kan ik een proces bijwonen in het nieuwe gerechtsgebouw in Parijs (Frankrijk)?

Disclaimer: ik ben geen advocaat. Dit artikel is bedoeld als feedback over het bijwonen van rechtszittingen. Het is niet onmogelijk dat dit artikel een paar fouten bevat in de woordenschat of in de manier waarop de rechtbanken werken. Als dit het geval is, aarzel dan niet om dit in commentaar te corrigeren.

Waarom een rechtszitting bijwonen?

Toen ik op de middelbare school zat, nam een leraar onze klas mee om hoorzittingen bij te wonen in de rechtbank van Tours. Ik vond het fascinerend en het wekte een zekere fascinatie voor het justitiële leven en vooral voor advocaten, wier welsprekendheid altijd indruk op mij heeft gemaakt.
Het bijwonen van een hoorzitting is ook een poging om ons rechtssysteem beter te begrijpen en om een rol als burger te vervullen: toezien op de goede werking van het rechtssysteem van ons land.
Toen ik in Parijs was en een beetje vrije tijd had, heb ik van de gelegenheid gebruik gemaakt om wat tijd door te brengen in het nieuwe Parijse hof. Ik heb daar ongeveer 4 uur doorgebracht, verdeeld over twee dagen.

Waar is het nieuwe gerechtsgebouw in Parijs?

Na enkele eeuwen op het Ile de la Cité te hebben gestaan, is het gerechtsgebouw van Parijs nog maar kort geleden verhuisd: in april 2018.
Het nieuwe gerechtsgebouw bevindt zich nu in het 17e arrondissement, in de wijk Batignolles.
Om er te komen, is het het gemakkelijkst om de metro te nemen (lijn 13, argh…) naar Porte de Clichy, het gerechtsgebouw ligt op slechts een paar minuten lopen.
Ver van het historische Parijs is het nieuwe gerechtsgebouw een ultramodern gebouw: 160 meter hoog (2e hoogste gebouw in Parijs na de Montparnasse toren), 90 rechtszalen, 38 verdiepingen, … indrukwekkend!
De ingang voor het publiek bevindt zich op Parvis du Tribunal de Paris 1.
Om het gebouw binnen te gaan, hoeft u geen dagvaarding te tonen of uw identiteit te rechtvaardigen, u hoeft alleen maar door de fouillering van uw tas + de scanner (zoals in een luchthaven) te gaan, niets is eenvoudiger, u bent nu in de hal van het gerechtsgebouw en kunt de architectuur en de indrukwekkende helderheid ervan bewonderen.

Hoe kan ik de hoorzittingen bijwonen?

Dit is niet noodzakelijkerwijs bij iedereen bekend, maar het is belangrijk te weten dat in Frankrijk de rechtspraak openbaar is.
Afgezien van enkele gesloten processen (kinderrechtbank, bepaalde terrorismezaken, enz.) kan iedereen de zittingen bijwonen zonder voorbehoud en zonder zich te hoeven verantwoorden.
In de hal vindt u digitale terminals die u helpen uw weg te vinden. Ze zijn niet erg nuttig als u slechts een bezoeker bent.
Er is een receptie als u oriëntatie nodig heeft.
Als u alleen komt om een hoorzitting bij te wonen, is het het gemakkelijkst om op het scherm te kijken waarop de voor die dag geplande hoorzittingen staan vermeld met het tijdstip en het kamernummer.
De plaats is vrij indrukwekkend: het is enorm groot en vol met politieagenten en advocaten in zwarte gewaden en witte kragen. Maak je geen zorgen, je hebt alle recht om hier te zijn 🙂
Kleine vreemdheid van de plaats, om de verdiepingen op te gaan moet je de roltrappen nemen, maar er is er geen om naar beneden te gaan, je moet de lift nemen.
Zodra u op een verdieping bent aangekomen, zoekt u het kamernummer waarin u geïnteresseerd bent, een scherm kan bevestigen dat u op de juiste plaats bent.

Ik geef toe dat het me de eerste keer een paar minuten kostte om het te doen, maar je moet het maar durven: gewoon de deur opendoen en de rechtszaal binnengaan.
Over het algemeen zal een politieagent u fluisterend benaderen om te controleren of u uw telefoon hebt uitgezet. Zorg dat u dat al gedaan heeft voordat u naar binnen gaat en wees zo discreet mogelijk, vaak is de hoorzitting al bezig.
U moet ook weten dat u de kamer kunt verlaten wanneer u maar wilt. Nogmaals, wees zo stil mogelijk, dit is geen bioscoop, maar een situatie uit het echte leven, u bent getuige van een zeer belangrijk moment in het leven van de slachtoffers en de beschuldigden.

Hoe wordt een hoorzitting gehouden?

Het verloop van een hoorzitting verschilt naar gelang van het soort rechterlijke instantie.
Ik heb zittingen bijgewoond van het Tribunal d’Instance (dat uitspraak doet in geschillen van minder dan 10 000 EUR) en van het Tribunal de Grande Instance (dat uitspraak doet in geschillen van meer dan 10 000 EUR).
Hieronder wordt op vereenvoudigde wijze uiteengezet hoe dit type proef wordt uitgevoerd:

• De voorzitter van de rechtbank begint met het uiteenzetten van de feiten en het ondervragen van de actoren: slachtoffers en beklaagden
• Advocaten van beide partijen en de advocaat (die de onderneming vertegenwoordigt) kunnen vragen stellen
• Vervolgens vraagt de voorzitter de beklaagde(n) naar hun huidige situatie (hebben ze een huis, een gezin, een baan, …). Het is de bedoeling het risico op recidive te beoordelen en, indien zij worden veroordeeld, de straf aan hun situatie aan te passen.
• Advocaten kunnen weer vragen stellen
• De burgerlijke partijen (die de slachtoffers vertegenwoordigen) bepleiten en dienen hun eisen tot schadeloosstelling in (lichamelijke, materiële, morele schade, enz.)
• De officier van justitie formuleert de requisitoiren en zal de president vragen de beschuldigde te veroordelen of vrij te spreken. In geval van veroordeling zal hij X maanden/jaren gevangenisstraf (met of zonder voorwaardelijke straf) en/of Y € aan geldboetes vragen.
• Het was de beurt aan de advocaten van de verdachten om hun pleidooien te houden.
• De beschuldigde heeft het laatste woord en kan een slotverklaring afleggen.
• Ten slotte deelt de voorzitter mee dat het besluit “in beraad” is en wanneer hij het besluit bekend zal maken. Hetzij na een reces, hetzij op die en die datum.

Wat mijn aandacht trok

De traagheid van gerechtigheid
We zijn gewend kritiek te hebben op de traagheid van het recht. Het feit is dat het waar is. In een banale zaak (een man die in elkaar werd geslagen nadat hij een bejaarde had geholpen die door misdadigers werd mishandeld), vindt het proces 5 jaar na de feiten plaats.
Het arme slachtoffer, dat allang de bladzijde zou hebben omgeslagen als de zaak snel was behandeld, zit nog steeds aan de anti-depressiva, achtervolgd door wat hij heeft geleden.
“Uw dossier was waarschijnlijk geen prioriteit” verontschuldigt de president zich…

De blinde advocaat

Ik zie een grote blindengeleidehond links van me passeren. Mijn verbazing is groot als ik begrijp dat hij een advocaat begeleidt.
De zaak is relatief ingewikkeld in die zin dat er een tiental feiten zijn, evenveel slachtoffers, en veel documenten (processen-verbaal van verhoren, fotografische platen, enz.).
Met zijn geweldige geheugen, zijn computer en zijn braille-notitieblok jongleerde hij al deze stukken perfect. Meer dan eens corrigeerde hij de voorzitter en zijn collega’s die worstelden met alle documenten die voor hen lagen. Hij maakt zelfs een grapje door een van de notulen voor te lezen: “Volgens bewijsstuk B35-1, dat ik hier voor mij heb…”.
Indrukwekkend

Ongelijkheid van kansen

Beschuldigd van meervoudige afpersing met gebruik van een wapen, zit M. in de beklaagdenbank omringd door twee politieagenten, hij zit in feite voor 18 maanden in de gevangenis van Fresnes.
M. is pas 20 jaar oud, hij heeft de Tsjetsjeense nationaliteit, verliet zijn land in de oorlog toen hij 4 jaar oud was, woonde 8 jaar in de Tsjechische Republiek voordat hij op 12-jarige leeftijd in Frankrijk aankwam.
M. is een slimme jongen. Hij spreekt perfect Frans zonder accent, hij beantwoordt vragen op een relevante manier door in te gaan op de tegenstrijdigheden van de president, hij behaalde zijn middelbareschooldiploma in de gevangenis en heeft ambities om te studeren in een werk-studie programma.
Na enkele maanden (jaren?) in de gevangenis te hebben gezeten, zal hij vrijkomen met een lang strafblad, zonder middelen, in een onregelmatige situatie, … moeilijk om optimistisch te zijn over zijn toekomst. Wat zou mijn eigen weg zijn geweest als ik hetzelfde verhaal had als hij?

Een leven dat elk momentkan veranderen

Vijf vrienden staan terecht in verband met een overval op twee andere mensen.
Als ik deze jonge mensen (twintigers) uit een moeilijke buitenwijk zie, verwacht ik delinquenten te ontdekken met een strafblad dat al gevuld is
Helemaal niet Zelfs als ze uit een zeer populaire achtergrond komen, zijn hun gegevens schoon. Ze hebben allemaal het baccalaureaat, sommigen werken, anderen studeren verder. Ze staan model voor de jongeren uit de buitenwijken.
Helaas ontmoeten ze tijdens een dronken Parijse avond twee jonge studenten. Een slechte blik? Een provocatie? Twee minuten later liggen de twee jongeren op de grond.
Hun verdediging is onhandig (zij erkennen allen dat zij ter plaatse waren, maar geen van hen erkent dat zij aan het geweld hebben deelgenomen en niemand heeft iets gezien).
Voor een van de verdachten staat er veel op het spel: hij is bezig zijn studie in Canada af te ronden en droomt ervan daar een werkvergunning te krijgen. Onmogelijk als zijn strafblad niet schoon is.