Eerste bezoek aan Belgrado (Servië)

We zijn in maart 2023. Sinds Romenemen we het vliegtuig naar Belgrado. Het is altijd fijn om toegang te hebben tot een lounge en wat te kunnen snacken voor de vlucht, vooral als de loungetoegang gratis is (inbegrepen bij de Amex-kaart van JB).

Belgrado is een magisch woord. Het is een stadsnaam die me zo exotisch lijkt dat ik me niet kan voorstellen hoe het eruitziet. Als ik een olifant in Belgrado zou zien, zou ik niet eens verbaasd zijn, omdat die naam zo exotisch voor me is! Net als in ‘Op zoek naar de verloren tijd’ roept de naam van een plek soms een heel ander beeld op. Voor JB roept Belgrado eerder herinneringen op aan het journaal uit zijn kindertijd, dat berichtte over de Balkanoorlog.

Maar wanneer we voor het eerst op de luchthaven en daarna in de stad aankomen, dacht ik: ‘nee, het voelt gewoon als de Balkan’. Ik weet niet hoe ik het moet uitleggen, maar de vorm van de gebouwen, de breedte van de straten, de stoepen… volstaan om de stad bij benadering in een geografische zone te plaatsen.

We nemen een taxi van de luchthaven – die ons voor één keer niet probeert op te lichten. We worden hartelijk ontvangen door de eigenaar van de Airbnb. Het komt steeds vaker voor dat Airbnbs een self check-in hebben, dus het is altijd fijn om een fysiek aanspreekpunt te hebben en hem vragen te kunnen stellen over de stad. Onze verhuurder vertelt ons dat het beste van Belgrado de inwoners zijn. Hij verzekert ons dat het er superveilig is en dat we niet moeten aarzelen om verschillende wijken te ontdekken op elk moment van de dag/nacht. Onze lange aanwezigheid komt hem in elk geval goed uit: hij maakt ervan gebruik om te gaan skiën… in Frankrijk. Hij zal 16 uur met de bus reizen om in de Alpen te skiën. Wat een moed, terwijl er in de Balkan een overvloed aan skigebieden is.

Gerustgesteld testen we het restaurant bijna tegenover de Airbnb, het is super, super lekker. Ik ben verrast dat iedereen heel discreet is. Ondanks onze toeristenkoppen zijn er geen nieuwsgierige blikken. Ik ben gewend dat mensen zich letterlijk omdraaien om me aan te staren omdat ik met JB ben en ze nieuwsgierig zijn om te zien in welke taal ik tegen hem praat; of dat ze me wantrouwend aankijken uit angst dat ik Covid draag… maar hier let niemand op ons, niemand is geschokt om ons te zien. Ik denk dat niemand graag aangestaard wordt vanwege zijn anders-zijn.

Maart 2023: een periode in mijn leven waarin ik me niet goed voel, ik verlies mijn geheugen, ik slaap slecht. De enige positieve kant is mijn razendsnelle vooruitgang in astrologie, ik heb zelfs mijn eigen methode gevonden voor astrologische voorspellingen. Om mijn geheugen te redden, lees ik van ’s ochtends tot ’s avonds en maak ik samenvattingen van boeken. Zo zijn de enige uitstapjes die ik gedurende enkele weken maak, om boodschappen te doen en terug te keren naar de Airbnb. We zitten in een residentiële wijk met veel villa’s en enkele ambassades, het is er chique, maar ook behoorlijk rustig, met hier en daar wat restaurants, dus dat stimuleert me nog minder om naar buiten te gaan.

We bezoeken eindelijk de Sint-Savakerk in Belgrado, een van de grootste orthodoxe kerken ter wereld, die plaats biedt aan maximaal 15.000 mensen. Ze is gemodelleerd naar de Hagia Sophia uit de tijd van Justinianus. We kennen de Hagia Sophia in Istanbul heel goed, maar behalve de buitenkant (afgezien van de afwezigheid van minaretten), die ongeveer gelijkaardig is, lijkt het interieur ons veel luchtiger en helderder.

De gouden mozaïeken zijn zeer indrukwekkend en geven ons een idee van hoe andere oude kerken met gouden mozaïeken er in het begin van hun bestaan uit moeten hebben gezien. Hier zie je nog geen tand des tijds, dus de gouden kleur is nog stralend. De koepel met Christus Pantocrator beslaat 1230 vierkante meter, weegt 40 ton en vergt een jaar werk.

Je kunt naar de kelder afdalen, het is minder mooi, maar blijft zeer indrukwekkend.

Ondanks de Covid-risico’s staan de gelovigen in de rij om deze iconen te kussen, de mooiste die ik in een orthodoxe kerk heb gezien, verguld met bladgoud, een beetje zoals miniaturen. Natuurlijk zijn de iconen achter glas beschermd.

We gaan naar het stadscentrum om de winkels te bekijken en leuke plekjes te vinden om neer te strijken of te shoppen. Het aanbod is vrij beperkt, maar ik heb toch een paar heel mooie kledingmerken opgemerkt, maar helaas super duur 🙁

In onze straat bevindt zich het Tesla-museum. Er staat altijd wel wat volk voor. Pas bij een bezoek besef je dat dit komt door de bezoekuren: ze laten toeristen elke 30 minuten binnen omdat er een film wordt getoond en een gids die de machines bedient.

De film is in het Engels en ondertiteld in het Russisch, want de meeste aanwezige toeristen zijn Russischtalig. Er zitten nogal wat technische termen in; ik heb niet alles begrepen. Er staan enkele machines en de gids legt kort uit hoe ze werken en doet ze voor onze ogen. Er is onder andere de Tesla-spoel die kunstmatige bliksem produceert. Het maakte een hard geluid in de zaal, het was indrukwekkend. Daarnaast staat een apparaat om je licht te elektrocuteren, zoals in de onsen-baden in Japan 😀 Er wordt ons uitgelegd dat Tesla zijn uitvindingen in 3D in zijn hoofd bedenkt en verbetert, dus wanneer hij het object tekent, is het al perfect. Het is een beetje zoals componisten: ze horen de muziek die ze willen componeren in hun hoofd, en wanneer ze de partituur opschrijven, is het bijna als een muzikaal dictee.

Dit soort uitzonderlijke visuele geheugens zie je ook bij Elon Musk, die een pagina in één keer onthoudt, als een foto. Omdat ik geheugen verlies, heb ik aan iemand met een uitstekend geheugen gevraagd hoe je het fotografische geheugen kunt activeren. Hij zei dat het met de jaren moeilijker wordt, maar je kunt het in meerdere delen opsplitsen en het hoofdidee onthouden. Ik ben geheugen beginnen verliezen na de spoedoperatie van JB. Als je me bijvoorbeeld vraagt wat ik gisteren heb gedaan, duurt het enkele minuten voordat ik het me herinner. In Belgrado heb ik de TOEIC-test gedaan voor mijn werk. Het is slechts een formaliteit want ik spreek vloeiend Engels, maar deze test gaf me twee moeilijkheden: (1) ik merkte dat tijdens het luistergedeelte de tekst maar één keer wordt afgespeeld, maar mijn gedachten dwaalden af en ik luisterde niet eens meer, dat gebeurde twee keer tijdens de test (2) er zijn geschreven teksten die ik 100% begrijp: bijvoorbeeld een dame schrijft een e-mail om te klagen dat ze het verkeerde model schoenen heeft ontvangen, en de vraag is “wat wil ze? een terugbetaling of een ruil?” Ik moest de tekst drie keer herlezen, terwijl ik elk woord begrijp, zonder de implicatie te kunnen afleiden. Toen dacht ik dat het ernstig was: of ik overdenk dingen, of ik ben autistisch, of ik ben afgestompt. Spoiler: na een jaar intensief lezen (meer dan 100 boeken in een jaar) heb ik mijn geheugen teruggevonden, het is als een spier die je moet trainen, meer niet. Maar het goede nieuws is dat ik na deze episode mijn geheugen beter kan controleren en onbelangrijke details kan wissen, terwijl ik vroeger alles onthield, zelfs onnodige dingen.

Onze pogingen om een bakkerij met goede desserts te vinden mislukken jammerlijk. Het ziet er smakelijk uit, maar in werkelijkheid is het niet te vreten!

Het Servische eten is redelijk oké, maar er zijn geen memorabele gerechten die me doen terugverlangen. En toch is de prijs van biologische producten in Servië erg laag. Het is een van de belangrijkste leveranciers van biologische producten voor Europa. De reden is simpel: gedurende bijna een decennium hadden boeren niet de middelen om kunstmest of insecticiden te kopen, vanwege de internationale sancties tegen hun land. Hun grond heeft dus al tientallen jaren geen pesticiden ondergaan. Daarom kopen we liever de ingrediënten in de supermarkt en koken we thuis, eenvoudig, maar het is lekker en biologisch.

De Sint-Marcuskerk, ernaast, bevat een sarcofaag met relikwieën van de Servische keizer Stefan Dušan. De neobyzantijnse stijl doet denken aan orthodoxe kerken uit de middeleeuwen, ook al is ze in de jaren 30 gebouwd. Ze is groot vergeleken met een standaardkerk, maar moet het uiteraard afleggen tegen de Sint-Savakerk! Buiten is er, zoals overal, een plek waar gelovigen een kaars kunnen aansteken zonder de kerk te laten verkleuren.

We gaan van ambassades naar overheidsgebouwen, en dan naar grote bedrijven. De buurt is echt heel leuk voor een lange wandeling.

We gaan wat verder, richting de Sint-Michielskathedraal van Belgrado. We zijn aan de oever van een zijtak van de Donau; we hadden graag doorgewandeld naar Nieuw-Belgrado (de andere kant van de rivier), maar de vermoeidheid slaat toe, dus zijn we teruggegaan.