[Story time] Hoe ik bac+5 werd met een VAE (Validation des Acquis de l’Expérience)?

Ik heb informatica gestudeerd: een DUT (bac+2) behaald in 2007. Het plan was om door te stromen naar een master (bac+5), maar ik startte een eigen bedrijf en heb daarna nooit meer gestudeerd.

Gedurende bijna 20 jaar carrière heeft mijn opleidingsniveau me nooit belemmerd. Ik werkte in een nieuw domein (webmarketing), de meeste profielen waren autodidacten, er bestonden geen academische opleidingen.

In 2025 besloot ik om te schakelen naar de cybersecurity, ik volgde opleidingen, behaalde een certificering, en begon toen met zoeken naar werk. Een zoektocht naar werk is nooit een sinecure, zeker niet bij een omscholing.

Ik kreeg tientallen afwijzingen vanwege “gebrek aan ervaring”, wat volkomen terecht was. Ik kreeg ook antwoorden zoals “we nemen alleen bac+5-niveaus aan”. Dat is minder terecht en zelfs een beetje vervelend. Gereduceerd worden tot de studies die je 20 jaar geleden deed, nadat je bedrijven hebt opgericht, teams hebt gemanaged, talloze projecten hebt geleid, …

Ik vond uiteindelijk een werkgever, maar deze episode bleef een beetje hangen en ik dacht bij mezelf dat het jammer zou zijn als mijn opleidingsniveau me in de toekomst nog deuren zou sluiten.

Daarom ben ik begonnen aan een VAE (Validation des Acquis de l’Expérience), een procedure waarmee je officieel een opleidingsniveau kunt laten erkennen op basis van je ervaring.

De keuze van de certificering

De eerste stap, een van de belangrijkste, is het zorgvuldig selecteren van de certificering die je gaat behalen.

Daarvoor moet je naar de site van France Compétences. Op het moment dat ik dit schrijf, staan er 29.586 gecertificeerde referenties!

Ik begon met een zoekopdracht in mijn expertisegebied (“SEO”) en filterde op het kwalificatieniveau dat ik wilde behalen: “Niveau 7” voor een bac+5.

Er waren nog maar 41 resultaten, we komen vooruit!

Elke certificering vermeldt alle competenties die je moet aantonen om het felbegeerde document te krijgen. In degene die ik koos, waren er 32 competenties, verdeeld over 4 blokken.

Kleine tip: onderaan elke pagina kun je op “Référentiel d’activité, de compétences et d’évaluation” klikken om het referentiekader als PDF te downloaden, met een veel aangenamere leesindeling dan op de webpagina!

Voor elke certificering begon ik met een snelle selectie van degene die bij mijn ervaringen pasten.

Vervolgens moet je controleren of de certificering beschikbaar is voor VAE, wat niet altijd het geval is. Voor elke certificering vind je de lijst van certificerende instanties (meestal scholen of universiteiten). Je moet naar hun site gaan om te zien of de VAE beschikbaar is, helaas wordt dit niet rechtstreeks vermeld op de site van France Compétences.

Mijn keuze viel uiteindelijk op de certificering “Manager de la stratégie marketing digitale” aangeboden door ESPL (Ecole Supérieure des Pays de Loire).

Hoeveel kost het?

Het budget voor een VAE kan sterk variëren, het hangt af van het diploma, de school, de keuze om wel of niet begeleid te worden door een externe organisatie die je helpt in het proces.

Zo kost een VAE bij HEC de bescheiden som van… 20.000 €!

In het geval van ESPL kostte het mij 3.310 €:

• 630 € voor de school
• 2.600 € voor 24 uur begeleiding om het dossier en de mondelinge presentatie voor te bereiden
• 80 € aan kosten voor het organiseren van de jury

Twee belangrijke punten om te weten:

• Je kunt je CPF-tegoed gebruiken als je dat hebt, ik kon 1.000 € mobiliseren.
• De begeleiding is optioneel

Aangezien de begeleiding een belangrijk deel van het budget vormt, vragen velen zich af of het de moeite waard is.

Ik denk niet dat het absoluut noodzakelijk is, maar ik ben er zeker van dat het me veel tijd en energie heeft bespaard.

De begeleiding ritmeert je werk, de regelmatige voortgangsgesprekken geven je druk die je niet zou hebben zonder deadlines.

Bovendien begeleidt je begeleider je bij de verwachtingen van de jury, die veel “schoolser” zijn dan wat je in het professionele leven tegenkomt. Er zijn natuurlijk bronnen beschikbaar om uit te leggen wat je moet voorbereiden, maar ik had tientallen vragen over hoe ik mijn werk moest richten. De begeleiding voorkomt veel fouten die fataal kunnen zijn voor de jury.

Mijn deliverables zouden heel anders zijn geweest zonder begeleiding. Zou ik mijn VAE toch hebben gehaald? Misschien. Maar ik denk niet dat ik het zo snel had gehaald, in 6 maanden.

De aanvraag voor ontvankelijkheid

Zodra de keuze voor de certificering is gemaakt, moet je een puur administratieve formaliteit invullen: de aanvraag voor ontvankelijkheid.

Het gaat om een officieel CERFA-formulier waarin je in wezen je identiteit, opleidingsniveau en werkervaring moet opgeven.

Voor elke ervaring moet je kort beschrijven op welke manier die overeenkomt met de certificering die je nastreeft, en een bewijsstuk leveren (een arbeidscontract, een loonstrook, een Kbis-uittreksel, …).

Dit CERFA-formulier moet worden verzonden naar de certificerende school die jouw aanvraag zal onderzoeken.

Enkele dagen later ontvang je een antwoord. Als die positief is, krijg je een “ontvankelijkheidsverklaring”: je kunt aan de slag!

Het schrijven van boekje 2

Dit is het grootste deel van het werk: boekje 2 (de ontvankelijkheidsaanvraag wordt als “boekje 1” beschouwd) is een soort scriptie (tussen 80 en 100 pagina’s) waarin je de professionele ervaringen moet beschrijven die aantonen dat je over de vaardigheden beschikt die voor de certificering vereist zijn.

Om het een beetje te vereenvoudigen: er zijn twee grote delen:

• Een lange tabel waarin je elke competentie kort moet verantwoorden
• De gedetailleerde beschrijving van “professionele situaties” (tussen 4 en 6)

Het tweede deel is het belangrijkste. Je moet de professionele situaties zorgvuldig selecteren om alle vereiste competenties te dekken (32 in mijn geval). Dit is een van de aspecten die ik minder leuk vond aan dit werk: in plaats van natuurlijk over ervaringen te vertellen en te benadrukken wat interessant is, moest ik voortdurend letten op het “aanvinken” van alle vakjes, zelfs als dat betekende dat ik wat moest afdwalingen over anekdotische details.

In dit deel moet je zoveel mogelijk bewijsstukken leveren die je ervaring rechtvaardigen, in de bijlage of in de tekst zelf. Ik heb bijvoorbeeld screenshots gemaakt van dashboards die ik had gebouwd, van tools die ik gebruikte, het interview dat ik aan een medium had gegeven, een persbericht waarin het project werd aangekondigd dat ik had geleid, een budgetoverzicht, …

Ik had in het begin wat moeite om mijn schrijfstijl te vinden. Ik twijfelde tussen het gebruik van de verleden tijd (sommige ervaringen waren erg oud!) en de tegenwoordige tijd, die het verhaal levendiger maakt. Ik had ook sterk de neiging om “wij” te gebruiken, omdat de meeste projecten die ik beschrijf het resultaat zijn van teamwerk. Maar mijn begeleidster benadrukte dat ik degene ben die door een jury wordt beoordeeld, en dat zij willen weten wat ik heb gedaan. Daarom moest ik consequent “ik” gebruiken.

Toen ik dit werk aan familieleden uitlegde, was de reactie vaak: “gebruik je ChatGPT?” En nee, dat niet! Ook al gebruik ik het dagelijks (een van mijn professionele situaties ging trouwens over een AI-project), ik denk dat een geoefende lezer al snel doorheeft dat een verhaal als dit door een AI geschreven is, het mist inhoud.

Dus ik heb een “100% biologisch” verhaal ingeleverd en het werd zeer gewaardeerd door iedereen die het las, ook door de jury!

Voor de grote, schoolse tabel waarin ik elke vereiste competentie aan een van mijn ervaringen moest koppelen, heb ik echter zonder scrupules AI gebruikt! Ik gaf het de tabel en mijn verhaal, en liet het het grootste deel van het werk doen; ik hoefde alleen nog marginaal aan te passen.

De jury

Dat zal per instelling verschillen; de mijne organiseert vier jury’s per jaar. Om je aan te melden voor een sessie, hoef je “alleen maar” het complete boekje 2 in te sturen 45 dagen voor de jurydatum.

Ik waardeerde deze flexibiliteit, waardoor ik mijn VAE snel kon afronden. Ik begon in september 2025 en ging in maart 2026 voor de jury. Aangezien er geen tijdslimiet is, is het geen probleem als je twee jaar nodig hebt.

De jury bestaat uit ten minste twee personen; bij mij waren het er drie. In principe vindt de zitting plaats op locatie. Omdat de kans groot was dat ik in het buitenland zou zijn, kon ik het via videoverbinding doen.

Het bestaat uit een presentatie van 30 minuten, gevolgd door 15 minuten vragen en antwoorden.

Het format is vrij vrij, hoewel er een leidraad wordt gegeven: presentatie, motivatie voor het project, professionele situaties, evaluatie van het proces.

Ik heb twee “proefjury’s” kunnen doen met de organisatie die mij begeleidde om mijn presentatie goed aan te passen.

Tijdens mijn beurt ging alles goed (op een technisch probleem na!). Na de vragen en antwoorden logde ik uit terwijl de jury beraadslaagde. Een paar minuten later werd ik teruggebeld om het positieve antwoord te ontvangen. Ik heb nu een bachelordiploma!

Conclusie

Ik ben erg blij dat ik nu officieel een bachelordiploma heb. Het niveau dat via een VAE-procedure wordt bereikt, heeft exact dezelfde waarde als wanneer het via een reguliere opleiding is behaald; er is geen verschil, en er wordt ook niet vermeld dat het via VAE is verkregen.

Het traject was echter wel pijnlijk, in die zin dat ik heel veel moeite heb om me te motiveren voor iets dat me niet interesseert. In tegenstelling tot veel mensen die een VAE doen uit noodzaak (om een baan te krijgen of van functie te veranderen), was mijn enige motivatie om het vakje “bachelor diploma” aan te vinken, dat ik misschien ooit nodig zou hebben. Daardoor waren de (lange) uren die ik aan mijn VAE besteedde, uren die ik niet besteedde aan het ontwikkelen van mijn vaardigheden in mijn nieuwe beroep (cybersecurity).

Maar het is toch een geweldige prestatie, en ik kan nu op feestjes schitteren door uit te leggen dat ik een dubbel diploma heb: één in informatica en één in management!