Terugblik op onze tweede reis naar Japan

De eerste keer dat we in Japan waren, was in 2018. Een paar weken voor de kersenbloesem. Dat jaar bloeiden de kersenbomen twee weken vroeger en we konden er volop van genieten, tot onze grote en aangename verrassing.

Japan is een duur land, maar de yen (de Japanse munt) is vrij aan het vallen. We profiteren van de kans om in 2024 terug te gaan. Dankzij de devaluatie van de yen kunnen we het ons veroorloven om in hotels te verblijven, in plaats van verplicht op zoek te gaan naar airbnb’s.

Om geld te besparen, besluiten we echter om de kersenbloesem te vermijden en twee weken later te gaan, half april 2024. En toen, verrassing! Er was een lange koude periode net ervoor en de kersenbomen bloeien twee weken later dan normaal.

De vorige keer hebben we bijna 2 maanden doorgebracht tussen Tokio, Osaka en Kyoto. Deze keer besluiten we om:

• een roadtrip (met de auto) van 10 dagen met mijn ouders die speciaal uit Vietnam komen. De roadtrip start en eindigt in Tokio en we bezoeken het centrum van Japan.
• de Golden Week in Kyoto doorbrengen
• een paar dagen in Osaka

Vergeleken met Kansai bloeien de kersenbomen iets later en als ze in de bergen staan, bloeien ze 1 tot 2 weken later dan in Tokio, dus tijdens de hele roadtrip zagen we veel kersenbomen in volle bloei. En wij die dachten niets te zien. Na ze in alle kleuren te hebben gezien, concluderen we dat kersenbomen met witte bloemen het mooist zijn, omdat de bloemen er groter en meer “geconcentreerd” uitzien dan de roze kersenbomen.

Een ander hoogtepunt dat zeer gewaardeerd en zeer verwacht werd, is dit park met blauwe regen dat ik al jaren droom om te bezoeken.

Je hebt het gedetailleerde dagprogramma van onze roadtrip hierlezen, onze verblijf in Kyoto hier en Osaka hier.

Links rijden is geen probleem voor JB, die het al in andere landen heeft gedaan (Zuid-Afrika, Nieuw-Zeeland, …), maar Japan vereist dat je je rijbewijs in het Japans laat vertalen, ondanks een internationaal rijbewijs. Dat is makkelijk (we hebben hier uitgelegd hoe je dat online doet). We hadden dezelfde roadtrip niet kunnen maken met het openbaar vervoer, of dan hadden we 3-4 dagen extra nodig, omdat sommige steden toch minder goed bereikbaar zijn dan andere.

Samengevat lag de nadruk van deze roadtrip op de traditionele kunsten van Japan, namelijk:

• het maken van washipapier
• de theeceremonie
• de geisha/geiko
• het maken van Kyoto-waaier
• het maken van daruma

Mijn ouders hebben voor het eerst een nacht (met diner) meegemaakt in een traditionele ryokan, en daarna een onsen-stad in een mooi hotel. Het is toch grappig, het concept van een onsenstad, een beetje zoals de thermale steden in Frankrijk. Alleen is het water hier veel veel heter en in plaats van kranen met bronwater zijn er overal gratis voetenbaden.

Onze tweede reis naar Japan stelde ons in staat om Japan te zien zoals het echt is en om dit land minder te idealiseren… dat het echter verdient om geïdealiseerd te worden.

Het is bijvoorbeeld altijd heel prettig om te denken dat je niets riskeert. Het misdaadcijfer is erg laag. Je kunt een moment stoppen met denken aan je kostbaarste bezittingen (portemonnee, smartphone). Er kan een lange rij staan voor de populairste restaurants, maar JB zegt dat hij liever lang wacht in Japan, wetende dat NIEMAND zal proberen te frauderen, dan 3 minuten in de rij te staan in Frankrijk en 10 mannen te hebben die met de ellebogen werken.

Je kunt altijd op de Japanse treinen rekenen, ze zijn altijd op tijd. We namen de shinkansen twee keer en hoewel die minder snel rijdt dan onze TGV, waren we absoluut verbaasd over de stiptheid en netheid van de trein. En dan hebben we het nog niet over alle aanwijzingen, die heel gemakkelijk te volgen zijn, in de Japanse stations, inclusief het centrale station van Tokio, dat altijd vol mensen is.

De Japanse service is onberispelijk, ze glimlachen, zijn beleefd, en maken altijd te vrolijke uitroepen om te horen. Een keer gingen we naar een winkel voor toeristen, met Chinese verkoopsters, en de service was een Parijse ontvangst waardig (dat wil zeggen slecht). De ontvangst beviel JB zo niet dat hij me vroeg om het product in een andere winkel te kopen (met Japanse verkoopsters) omdat we dat niet hoeven te ondergaan hahaha. Als je aan goede dingen gewend bent, is het moeilijk om met minder genoegen te nemen. Een keer, bij een benzinestation midden op het platteland, werden we zo goed geholpen door de medewerkers dat hun glimlach aanstekelijk was en wij met z’n vieren kwamen hyper hyper blij uit dat station. Stel je de ongelooflijke kwaliteit van de service voor dat een volle tank benzine een gedenkwaardige ervaring werd! In treinstations zijn de Japanners uitgerust met tablets om de communicatie met toeristen beter te beheren, en als ze geen tablet hebben, hebben ze een soort bord met trefwoorden, zodat je kunt wijzen naar “Osaka”, “Kyoto”, shinkansen, gereserveerde plaatsen…. om onze kaartjes aan de balie te kopen. Terwijl het eerlijk gezegd aan ons had moeten zijn om moeite te doen en hen Google Translate te laten zien, die iedereen nu heeft.

Kortom, in Japan, wanneer dingen voorspelbaar zijn of deel uitmaken van het normale proces, loopt alles op de seconde nauwkeurig. Maar zodra er een speciaal verzoek is, zijn de Japanners volledig de weg kwijt, er is heel weinig flexibiliteit.

Ik weet niet of het de schuld van Google Translate is, of dat het gewoon zo is.

Als we bijvoorbeeld in een hotel aankomen, is de inchecktijd verplicht om 15:00 uur! Geen minuut eerder. Soms komen we om 14:50 of 14:45 aan, maar ze laten ons liever wachten bij de receptie dan ons de kamer 10 minuten eerder te geven.

Wanneer we een pakket naar Frankrijk sturen (een pakket tussen particulieren), is het hetzelfde. Ze vragen nu om de aard van elk product te vermelden, bijvoorbeeld je kunt niet “Cosmeticaproducten x 2” zetten, je moet de aard van het product specificeren (1 handcrème + 1 concealer), en het internationale categorienummer van het product geven. Ik heb veel pakketten vanuit verschillende landen gestuurd en dit is het enige land waar ik het gevoel heb dat ik uranium naar Iran stuur.

Sommige Japanners vinden de ontvangst van buitenlanders zo stressvol dat ze een bord buiten zetten om beleefd te weigeren buitenlanders te ontvangen, iets als “we spreken alleen Japans en kunnen u niet ontvangen”. Anderen kunnen agressiever zijn en jagen toeristen weg door op een agressieve manier Japans te spreken, maar gelukkig hebben we dit tijdens onze twee reizen nooit meegemaakt, zelfs niet op het platteland.

Flexibiliteit lijkt moeilijk voor hen en dat doet ons ook pijn. Ze willen zo graag goed doen, maar soms komt hun definitie van perfectie niet overeen met de onze op dat specifieke moment. Bijvoorbeeld, een dekbedverkoper wil ons per se zijn grootste doos geven terwijl wij maar een klein doosje willen om het dekbed samen te drukken en in onze kleine autokoffer op te bergen. Je ziet dat het hem doodt om ons met zo’n ongeschikt doosje te zien en uiteindelijk rende hij om ons een stoffen bescherming te geven, nog steeds enorm, maar op zijn minst verlicht het zijn perfectionistische geweten.

Dus zodra we denken dat we iets speciaals nodig hebben, houden we ons in en proberen we ons aan te passen om niet 10 keer aan de Japanners te hoeven uitleggen waarom we het op die manier willen en hoe we het willen.

Bijvoorbeeld, de Japanners hebben de neiging om 2-3 lagen verpakking te gebruiken, zelfs voor de kleinste dingen. Een keer kochten we mochi en niet alleen was elke mochi individueel verpakt in washipapier, maar het geheel zat in een mooie doos die vervolgens in gekleurd papier + een plastic tas was gewikkeld. Ik heb altijd al zulke verpakking willen weigeren, maar ik ben te bang om ze te beledigen (ze maken hele mooie verpakkingen) dus durf ik het niet. In zo’n weinig flexibele samenleving is het risico dat je na verloop van tijd volledig conformeert en je persoonlijkheid verliest, omdat alles wat buiten de norm valt te veel moeite kost. Kleding bijvoorbeeld, het is overal dezelfde stijl, super wijd, Uniqlo-stijl, en heel weinig kleuren. Zelfs internationale merken passen zich aan en verkopen alleen hun ‘Japanse stijl’ items in Japan.

Deze keer, in de minder toeristische gebieden, zien we nog meer oudere Japanners dan de vorige keer. En velen van hen zijn nog steeds actief. In Singapore vertelt men ons dat ouderen dit vaak doen voor de fun, om de samenleving van dienst te zijn, maar in Japan is het eerder om de kost te verdienen. De keerzijde van de opmerkelijke netheid, de ongelooflijke servicekwaliteit, … zijn mensen die hard en lang werken. Tijdens onze reis wilden we kleding kopen voor onze nicht (jonger dan 2 jaar) en we zijn verbijsterd over het gebrek aan kinderboutieks!!! Zelfs in het weekend zien we heel weinig kinderen. Het geboortecijfer is rampzalig, de Japanse bevolking vergrijst en dat is zichtbaar.

De val van de yen is onvermijdelijk en zal waarschijnlijk moeilijk te redden zijn, ondanks de pogingen van de regering. Japan heeft zijn soft power verloren. Toerisme in Japan blijft aantrekkelijk, maar je ziet bijvoorbeeld in Takayama, een toch toeristische stad, het tekort aan arbeidskrachten. Een paar dagen na een festival moeten we meerdere restaurants proberen voordat we er een vinden dat beschikbaar is, want ze zijn te uitgeput en hebben zelfs geen ingrediënten meer om te koken! Onze vrienden die in Japan wonen, die we in Kyoto hebben teruggezien, lijken behoorlijk uitgeput. Met heel weinig vakantie en lange werkuren begrijpen we dat Japanse perfectie een prijs heeft.

Ik hoop dat Japan niet het voorbeeld van Noorwegen zal volgen. Toen Noorwegen rond 2008 schatrijk was, was het echt een eldorado, geen criminaliteit, ik heb daar mijn beste pre-werkjaar gehad. Maar toen de olieprijs begon te dalen, verloor Noorwegen zijn peace & love, mijn vrienden die er nog wonen bevestigen dat. Ik hoop dat met de financiële moeilijkheden waar Japan zeker mee te maken zal krijgen in de komende jaren, ze genoeg flexibiliteit en vindingrijkheid zullen tonen om er doorheen te komen.